و سرگذشت پيشوايان و رجال بزرگ تشيع از آغاز اسلام تا عهد صفويان و نيز بحثهاى گوناگون دربارهء تشيع و اثبات مقالات آن و رد مقالات و مدعيات اهل سنت . از اين كتاب بسبب اشتمال بر شرح حال شاعران بزرگى كه از ميان شيعيان برخاستند ، يا قاضى شعار شاعيان را بدانان بربست ، غالبا در شمار تذكره‌هاى معتبر شاعران نيز نام برده مىشود . ديگر كتاب مطالع الانوار است از عفيف الدين بن نور الدين كاشانى كه آن را « سير عفيفى » نيز مىنامند و تأليف آن بسال 1088 ه انجام شد . موضوع آن ذكر احوال پيامبر اسلام ( ص ) و غزوه‌ها و بيان سرگذشت خلفاى راشدين تا احوال آخر الزمان و قيام قيامت و جز آنهاست « 1 » . حيوة القلوب تأليف ملا محمد باقر مجلسى ( م 1110 ه ) است كه آن را بسال 1087 باسم شاه سليمان تأليف نموده است و آن كتابيست مشروح در شرح حال پيامبران و بزرگان دين و بعضى از پادشاهان تا بعثت پيامبر ( ص ) و شرح حال او و نياكان و ياران و زنانش ، و بحثى مستوفى دربارهء وجوب وجود امام و عصمت او و آيه‌هايى كه در شأن امامان نازل شده است « 2 » . مجلسى كتاب ديگرى بنام تذكرة الائمه دارد در يك مقدمه و چهارده باب و خاتمه . چهارده باب آن در شرح احوال چهارده معصوم و خاتمهء آن دربارهء موضوع امامت است . از مجلسى در همين باب كتاب ديگرى باسم جلاء العيون بازمانده است كه بسال 1089 تأليف كرده و آن بسالهاى 1240 ه . ق و 1266 ه . ق و بعد از آنها بچاپ رسيده است و در مقدمهء آن بحيوة القلوب اشاره شده . موضوع و فصلها و مقدمه و مؤخرهء اين كتاب همانست كه در تذكرة الائمه ديده مىشود .

--> ( 1 ) - نسخهء كتابخانهء ديوان هند بشمارهء فهرست 163 ( فهرست ، ج 1 س 72 ) ؛ و موزهء بريتانيا و جز آن ؛ و نيز بنگريد بتاريخ نظم و نثر فارسى ، ص 373 . ( 2 ) - سه جلد ازين كتاب مشروح كه در تهران ( سازمان انتشارات جاويدان ) چاپ شده است ملاحظه شد .